Herinnering
We zaten op een heuvel in een half Nederlands, half Roemeens kamp onder bewaking van Roemeense militairen. Het was 1999 en ik was afgereisd naar Roemenië vanwege de totale zonsverduistering die toen plaatsvond.
Al dagen was het zonovergoten weer met strakblauwe luchten en temperaturen van boven de 40ºC. Maar op de ochtend van de eclips zagen we in de verte wat bewolking. En terwijl de eclips naderde, deden de wolken dat ook. We hielden de lucht met spanning in de gaten.
Tegen de tijd dat de gedeeltelijke verduistering begon, waren de wolken inmiddels gevaarlijk dichtbij. En nog voor de totaliteit startte, dreven de eerste dunne sluierwolken voor de Zon langs. We hielden ons hart vast…
Vanaf onze heuvel zagen we de maanschaduw aankomen. Boven ons schoof de Maan volledig voor de Zon. Het werd schemerdonker en de natuur om ons heen werd stil. En opeens zagen we de corona (de krans van gaswolken rond de Zon)!
We hebben de totale zonsverduistering uiteindelijk door heel dunne sluierbewolking heen kunnen zien. Hadden we één heuvel dichterbij gezeten, dan hadden we op het moment supreme tegen dichte bewolking aan zitten kijken. We hadden dus heel veel geluk!
De zonsverduistering van 12 augustus 2026
Een totale zonsverduistering is een zeldzaam natuurverschijnsel en is maar op een heel klein gedeelte van de Aarde voor enkele minuten zichtbaar. Liefhebbers reizen er de hele wereld voor af. Dit jaar, op 12 augustus, is er voor het eerst sinds 1999 weer één in Europa te zien. De eclipsbaan loopt onder andere over Groenland, IJsland en Spanje.
In Nederland en België wordt de Zon woensdag voor ongeveer 90 % verduisterd. De zonsverduistering start om 19:16, het maximum is rond 20:11 en eindigt om 21:03. Deze tijden gelden ter hoogte van Utrecht. In Groningen is het een minuutje eerder. En in Maastricht twee minuten later.
De Maan schuift van rechts naar links voor de Zon langs. Tijdens het maximum is er alleen aan de bovenkant van de Zon nog een kleine sikkel over. Mogelijk merk je dat het iets schemeriger wordt, maar het zal hier niet donker worden. De zon staat op dat moment 8º boven de westnoordwestelijke horizon.
Kijken
Als je besluit om woensdag te gaan kijken, wees dan alsjeblieft voorzichtig met je ogen. Kijk nooit rechtstreeks in de richting van de zon, omdat je hier permanente oogschade aan kunt overhouden.
Kijk alleen naar de Zon met een eclipsbrilletje, dat hiervoor speciaal ontwikkeld is. Andere middelen lijken vaak donker genoeg, want die houden wel een deel van het zichtbare licht tegen, maar niet de ultra-violette en infrarood-straling die je ogen ernstig kan beschadigen zonder dat je dit direct merkt.
Een andere veilige optie is door indirect te kijken. Terwijl de Maan voor de Zon langs schuift, is er een leuk effect te zien: zonlicht dat door kleine gaatjes valt, geeft dan namelijk sikkelvormige lichtvlekjes in plaats van rondjes.
Doordat er een “hapje” uit de Zon is (zie onderstaande foto), is dit geen ronde maar een sikkelvormige lichtbron geworden. Dit kun je bijvoorbeeld zien onder een boom, wanneer het zonlicht door de bladeren heen op de grond valt of als je kleine gaatjes maakt in een vel papier of een stukje karton. In de schaduw zie je dan lichtvlekjes in de vorm van kleine sikkeltjes.
Eventueel kun je de lichtvlekjes op een vel wit papier laten vallen om het beter zichtbaar te maken. En je zou de vlekjes op verschillende momenten tijdens de verduistering kunnen omtrekken, zodat je kunt volgen hoe de vorm verandert.
Ben je in een gebied waar de Zon volledig verduisterd wordt? Dan kun je alleen tijdens de totaliteit zonder bescherming naar de Zon kijken. In Nederland heb je tijdens de hele verduistering een eclipsbrilletje nodig.
Fotograferen
Wil je de gedeeltelijk verduisterde zon niet alleen zien, maar ook fotograferen? Bescherm dan naast je ogen ook je apparatuur goed! Zolang de zon niet volledig is verduisterd, is de kracht van het zonlicht enorm.
Als je foto’s van de zon zelf wilt maken, gebruik dan een speciaal zonnefilter om je apparatuur zo goed mogelijk te beschermen.
Eventueel kun je zeer sterke grijsfilters gebruiken die minimaal 16 stops licht tegenhouden; kijk dan NOOIT door je zoeker naar de zon, maar gebruik live-view. Het zichtbare licht mag dan sterk verminderd zijn, maar de ultra-violette en infrarood-straling wordt niet voldoende door deze filters tegengehouden en kan je ogen ernstig beschadigen en zelfs tot blindheid leiden zonder dat je dit direct merkt, zelfs al draag je een eclipsbril! En ook voor je apparatuur kan dit schadelijk zijn. Dus bedenk of je dit risico wilt nemen.
Laat je camera niet te lang rechtstreeks op de zon gericht staan.
Je objectief bundelt het licht van de zon en creëert daardoor heel veel warmte die je camera kan beschadigen. Draai de camera daarom regelmatig weg van de zon, of hang er een doek overheen.
Wanneer je fotografeert met een objectief met een brandpuntsafstand van (omgerekend) 400 mm of meer, kun je de zon groot genoeg in beeld brengen om bijvoorbeeld ook grote zonnevlekken waar te kunnen nemen (zie foto). Uiteraard is het handig om je camera dan lekker op een statief te zetten.
Scherpstellen kun je handmatig doen. Omdat de zon zo ver weg is, draai je de focus naar oneindig. Check wel even of dit scherpe foto’s oplevert, of dat je de focusring een heel klein stukje terug moet draaien.
Tijdens de volledige verduistering heb je geen filters nodig. Verschillende instellingen zijn tijdens de totaliteit mogelijk. De binnen-corona leg je al vast met vrij ongevoelige instellingen. Voor de veel zwakkere buiten-corona kun je de instellingen gevoeliger maken. Hier vind je een belichtingstabel met extra informatie over de instellingen.
Perseïden
En alsof dat nog niet genoeg is, vindt in de nacht van 12 op 13 augustus ook het maximum plaats van de Perseïden. Dit is een jaarlijks terugkerende vallende sterrenregen, ook wel een meteorenzwerm genoemd.
De vallende sterren lijken uit één punt aan de hemel te komen: het sterrenbeeld Perseus, vandaar de naam. De Perseïden zijn vaak helder en snel met een nalichtend spoor, waardoor ze goed zichtbaar zijn.
Het beste moment om te kijken is rond 03:45. Samen met de sporadische meteoren, zijn er dan zo’n 60 meteoren per uur zichtbaar. Wellicht vind je dat niet zo’n fijn tijdstip om buiten te staan. Gelukkig zijn er in de uren ervoor en erna nog steeds veel meer vallende sterren zichtbaar dan gebruikelijk.
Wil je de Perseïden graag fotograferen? Lees dan de tips in het artikel Hoe je vallende sterren fotografeert, dat ik eerder publiceerde.
Ik wens je een heldere hemel woensdagavond en -nacht 🙂
Liefs!
Toine
P.S.
Dit is waarschijnlijk het laatste artikel dat ik op deze pagina publiceer. Als je het leuk vindt om mijn verhalen over natuur en noorderlicht te lezen, dan kun je je daarvoor aanmelden op deze pagina.