zonder lichtvervuiling is de Melkweg zichtbaar

Lichtvervuiling en de Nacht van de nacht

Tijdens de Nacht van de nacht gaan de lichten uit. Het is de bedoeling dat zoveel mogelijk buitenverlichting, straatlantaarns, lampen in kassen, verlichte reclameborden, sierverlichting van monumenten, lampen in huis en lichten in bedrijven gedoofd worden. Op die manier wordt aandacht gevraagd voor de lichtvervuiling in Nederland.

 

Wat is lichtvervuiling?

De naam zegt het eigenlijk al: vervuiling door licht. In Nederland, en dan vooral in de Randstad, brandt dag en nacht licht. Niet alleen binnen, maar vooral ook veel buiten. Het wordt hier eigenlijk niet meer donker.

Nederland is een van de lichtste landen ter wereld door de grote hoeveelheid kunstlicht die hier tijdens de nacht (vaak onnodig) brandt. Vanuit de ruimte ziet Nederland er ’s nachts zo uit:

 

Lichtvervuiling vanuit de ruimte
Bron: http://www.nachtvandenacht.nl.

 

Gevolgen van lichtvervuiling

Door het overtollige licht tijdens de avond en de nacht raken natuurlijke ritmes in de war. Zelf maak je bijvoorbeeld minder van het hormoon melatonine aan, waardoor je korter – en vaak ook slechter – slaapt en dus minder uitgerust wakker wordt. Daarnaast tast een verstoorde melatonine-huishouding je afweersysteem aan.

Ook de natuur wordt door het teveel aan licht ontregeld. Dieren raken gedesoriënteerd. Ze worden bijvoorbeeld naar het licht toegetrokken en zijn opeens zichtbaar voor predatoren. Of hun waak-slaapritme wordt aangetast, waardoor ze verzwakken. En ook de groei van sommige planten wordt nadelig beïnvloed door het nachtelijke licht.

En dan is er nog een economische component. Uiteraard brengt licht in de avond veiligheid en de mogelijkheid tot studeren of sociale interactie. Door slimmer en spaarzamer te verlichten blijven deze voordelen bestaan, maar kan ook veel energie en geld worden bespaard. En dat heeft een positief effect op zowel de mens als de natuur.

 

lichtvervuiling in de stad
De hemel gefotografeerd vanaf mijn dakterras in het centrum van Leiden: weinig sterren te zien.

 

Echt donker

Kinderen die nu opgroeien in de stad hebben vaak nog nooit de Melkweg gezien. En vanuit de stad mag je blij zijn als je de Grote Beer kunt herkennen. De rest van de zwakkere sterren wordt overstraald door het vele kunstlicht.

In echt donkere gebieden is het juist moeilijk om de grote beer te vinden tussen de vele andere sterren die daar zichtbaar zijn. Maar waar wordt het nou nog echt donker?

De Dark Site Finder (http://darksitefinder.com/maps/world.html) legt een laag met informatie over lichtvervuiling over Google Maps heen. Hierdoor kun je eenvoudig opzoeken waar het (niet) donker wordt.

 

lichtvervuiling in de Randstad
De hemel gefotografeerd vanuit Berkheide in Katwijk: de donkerste plek in de Randstad.

 

Een nieuw Dark Sky Park in Nederland

De International Dark-Sky Association (IDA) zet zich in om donkere gebieden te beschermen voor de huidige en toekomstige generaties. Na een uitgebreide sollicitatieprocedure kunnen zij een gebied dat zich inzet voor behoud van het nachtelijk duister benoemen tot Dark Sky Park.

De Boschplaat op Terschelling werd in 2015 als eerste gebied in Nederland benoemd tot Dark Sky Park. En sinds begin deze maand hebben we er een tweede gebied bij: Nationaal Park Lauwersmeer!

 

Melkweg zichtbaar doordat in dit Dark Sky Park geen lichtvervuiling is
De hemel gefotografeerd vanuit Nationaal Park Lauwersmeer: hier is de Melkweg zichtbaar.

 

Het is natuurlijk fantastisch dat Nederland nu twee Dark Sky Parken bezit. Maar beide parken liggen wel in het uiterste noorden des lands. Voor de rest van Nederland is er nog erg veel werk aan de winkel om tot zo’n status te kunnen komen.

 

Nacht van de nacht

Tijdens de Nacht van de nacht wordt jaarlijks aandacht besteed aan de lichtvervuiling in Nederland. Aanstaande zaterdag (29 oktober) vindt de twaalfde editie plaats.

Ook dit jaar worden er weer vele activiteiten georganiseerd. Kijk op www.nachtvandenacht.nl om te zien welke activiteiten bij jou in de buurt plaatsvinden.

De Nacht van de nacht is ook een ideale gelegenheid voor nachtfotografie. Tenminste… als het helder is natuurlijk. In dit artikel lees je tips over het fotograferen van sterren.

 

Wat ga jij doen tijdens de Nacht van de nacht?

Laat je hieronder even weten wat jij gaat doen tijdens de Nacht van de nacht? Doof jij (een gedeelte van) de lichten bij jou thuis, doe je mee aan een nachtelijke activiteit, of ga je zelf op pad om nachtfoto’s te maken? Ik ben benieuwd!

 

 

Dit artikel schreef ik ook voor Zoom.nl.

Wil je leren hoe je – ook ‘s nachts – mooie composities maakt? Doe dan mee met de workshop “Hoe zie je dat?”. Klik hier voor meer informatie.

 

Geef een reactie of stel je vraag hieronder