De 3 belangrijkste filters voor landschapsfoto's

De 3 belangrijkste filters voor landschapsfoto’s

“You don’t take a photograph, you make it.”
– Ansel Adams –

Tijdens het maken van een foto maak je verschillende keuzes. Een foto toont daarom altijd jouw interpretatie van de werkelijkheid.

Er zijn allerlei gereedschappen beschikbaar om jouw interpretatie en visie nog meer kracht bij te zetten, zoals bijvoorbeeld het gebruik van filters. Filters bestaan in vele soorten en maten.

In dit artikel bespreek ik de drie belangrijkste filters voor landschapsfotografie: het grijsverloopfilter, het grijsfilter en het polarisatiefilter.

 

1. Het grijsverloopfilter

 

Wanneer gebruik je het?

Het grijsverloopfilter biedt uitkomst wanneer het contrast in je foto erg groot is, bijvoorbeeld bij een landschap met een mooie lucht erboven.

Wanneer je in zo’n geval de belichting afstemt op de voorgrond van het landschap, wordt de lucht veel te licht. En wanneer je de lucht mooi belicht, wordt de rest van de foto veel te donker.

Je oog is prima in staat om zulke grote contrastverschillen waar te nemen, maar je camera kan hier niet goed mee omgaan. Hierdoor gaan details in de lichte en/of de donkere delen van de foto verloren.

 

Hoe werkt het?

Met een grijsverloopfilter houd je het licht uit de lichte delen (bijvoorbeeld de lucht) tegen. Hierdoor kun je langer belichten om voldoende detail in de donkere delen (de voorgrond) te krijgen.

Grijsverloopfilters bestaan in verschillende gradaties, waarmee je bijvoorbeeld 1, 2 of 3 stops licht tegen kunt houden. Ook kun je verschillende filters met elkaar combineren. Dit geeft je de vrijheid om zelf te kiezen welke balans je tussen de lichte en donkere delen wilt bereiken.

 

Een voorbeeld

Onderstaande foto’s zijn kort na elkaar genomen. De belichting is voor beiden afgestemd op de voorgrond.

De eerste foto is gemaakt zonder filter en toont een fletse lucht. Voor de tweede foto is wel een grijsverloopfilter gebruikt, waardoor de prachtige pasteltinten in de lucht goed naar voren komen.

 

Filters: het grijsverloopfilter.
De bovenste foto is gemaakt zonder filter, terwijl voor de onderste foto een 2 stops grijsverloopfilter is gebruikt.

 

2. Het grijsfilter

 

Wanneer gebruik je het?

Een grijsfilter kun je inzetten wanneer je graag lange sluitertijden wilt gebruiken. Dit is met name interessant wanneer er bewegende delen in je beeld zijn, zoals water.

Uiteraard kun je een kleiner diafragma kiezen voor het verlengen van je sluitertijd. Maar soms wil je nog langere sluitertijden, of is een klein diafragma niet gewenst omdat je een kleine scherptediepte voor ogen had.

 

Hoe werkt het?

Een grijsfilter houdt het licht in je hele beeld tegen, waardoor je langer kunt belichten.

Grijsfilters bestaan in verschillende sterktes en houden bijvoorbeeld 3, 6 of 10 stops licht tegen. Ook zijn er variabele grijsfilters, waarbij je de sterkte zelf kunt kiezen door eraan te draaien.

 

Een voorbeeld

Onderstaande foto’s geven een voorbeeld van wat je met een grijsfilter kunt bereiken.

De eerste foto, zonder filter, laat een momentopname van het zeewater zien. Tijdens het maken van de tweede foto heeft het water heen en weer kunnen bewegen, waardoor een veel rustiger beeld ontstaat.

 

Filters: het grijsfilter.

De linker foto is gemaakt met een sluitertijd van 1/30 s zonder filter. Voor de rechter foto is een 10 stops grijsfilter gebruikt met een sluitertijd van 30 s.

 

3. Het polarisatiefilter

 

Wanneer gebruik je het?

Een polarisatiefilter wordt gebuikt om reflecties te beïnvloeden. Hier krijg je mee te maken bij glimmende en/of spiegelende oppervlakken, zoals van water, metaal of glas.

Door gebruik te maken van een polarisatiefilter kun je hele verschillende resultaten verkrijgen. Je kunt de spiegeling namelijk versterken, of juist wegnemen.

 

Hoe werkt het?

Een polarisatiefilter houdt de lichtstralen die in één richting worden weerkaatst tegen, terwijl het de andere lichtstralen juist doorlaat.

Wanneer je het filter een kwartslag draait, laat het de lichtstralen uit de eerste richting juist door, terwijl het de anderen tegenhoudt. Hierdoor heb je de keuze of je een oppervlak wilt laten spiegelen of juist niet.

 

Een voorbeeld

De foto’s hieronder zijn beide gemaakt met een polarisatiefilter.

In de eerste foto is het filter een kwartslag gedraaid ten opzichte van de tweede foto. Hierdoor ontstaat in de eerste foto een sterke spiegeling in het water, terwijl je in de tweede foto juist door het water heen kunt kijken.

 

Filters: het polarisatiefilter.

Beide foto’s zijn met een polarisatiefilter gemaakt, waarbij het filter in de eerste foto een kwartslag gedraaid stond ten opzichte van de tweede foto.

 

Het combineren van filters

Tot slot is het natuurlijk ook mogelijk om verschillende soorten filters te combineren, zoals in onderstaande foto’s is gedaan.

De lucht is in beide foto’s ongeveer even grijs, waardoor goed te zien is hoeveel lichter de voorgrond kan worden bij het gebruik van een grijsverloopfilter.

Daarnaast is ook een grijsfilter gebruikt om de sluitertijd flink te verlengen, waardoor een vloeiende beweging in het water ontstaat.

 

Filters combineren

De linker foto is gemaakt zonder filters. Bij het maken van de rechterfoto is een combinatie gebruikt van zowel een 3 stops grijsverloopfilter, als een 6 stops grijsfilter.

 

Aan de slag

Snappen hoe filters in theorie werken is één ding.
Maar mooie foto’s maken met filters is nog heel wat anders.

Zou je dat graag een keer samen met mij doen?
Kijk dan eens bij de landschapsfotografie workshops!

 
Waar loop jij tegenaan bij het fotograferen met filters?
Laat het hieronder bij de reacties even weten.
 

 

Dit artikel schreef ik ook voor natuurfotografie.nl.

6 thoughts to “De 3 belangrijkste filters voor landschapsfoto’s”

  1. Ik gebruik filters van 84.5. super goed en niet duur .
    Bij de betere foto zaken , of bestel ze gewoon op internet.

    1. Hoi Dick,
      Ik heb zelf nog nooit gewerkt met de filters van 84.5mm.
      Maar ik lees er goede verhalen over.
      Ik ben benieuwd of ze ook goed samengaan met wide angle lenzen op een full-frame camera.
      De Lee filters zijn namelijk 100 mm breed.
      Bedankt voor je suggestie in ieder geval!
      Hartelijke groeten,
      Toine

  2. Hoi Toine,
    Mooie en duidelijke uitleg over filters. Waar ik tegen aan loop: ik heb een polarisatiefilter en als ik deze wil gebruiken en er aan draai zie ik eigenlijk nooit een duidelijk verschil. Met het gevolg dat ik hem dan eigenlijk niet meer gebruik.

    1. Hoi Jaap,
      Bedankt voor je berichtje!
      Een polarisatiefilter wordt bijvoorbeeld vaak gebruikt om de lucht mooier blauw te maken.
      Hoe groot het zichtbare effect van het filter is, hangt af van de weersomstandigheden en het licht.
      In de workshop De basis voor landschapsfotografie ga ik uitgebreid in op het werken met een polarisatiefilter.
      Zodat je weet op welke momenten zo’n filter echt iets toe kan voegen.
      Je kunt even kijken of het iets voor je is.
      Fijn weekend!
      Toine

  3. Hallo toine, een interessant artikel. Ik heb een nd X8 van hoya. maar ik heb hem een paar keer gebruik maar geen resultaat. Het was wel overdag. Ik weet eigenlijk niet zo goed hoe ik zo’n filter moet gebruiken.

    1. Hoi Ton,
      Goed te horen dat je het interessant vindt!
      Zo’n 3-stops grijsfilter is bijvoorbeeld leuk om te gebruiken bij bewegend water.
      Als je wilt, kun je een keer een dag met mij mee op stap.
      Ik geef dan uitgebreid uitleg over de mogelijkheden van zo’n filter.
      En uiteraard ga je zelf flink oefenen onder mijn begeleiding.
      Als dat je wat lijkt, dan kun je hier meer informatie vinden.
      Het gaat dan om de workshop over lange sluitertijden.
      Hartelijke groeten,
      Toine

Geef een reactie of stel je vraag hieronder